Çankaya'da çocuk psikiyatrisi alanında yanıt arayan ailelere bu sayfada az konuşulan ama çocuğun gününü baştan sona etkileyebilen bir korkuyu, kusma korkusunu anlatıyoruz. Kısaca: Kendisinin ya da başkasının kusmasından aşırı korkan, bu yüzden yemeklerini kısıtlayan, hasta olabilecek kişilerden ve kalabalıktan uzak duran çocuklarda emetofobi düşünülmelidir. Bu bir özgül fobidir ve doğru yöntemle belirgin biçimde iyileşir.
Emetofobi nedir?
Emetofobi, kusmaya ya da kusma ihtimaline karşı duyulan yoğun ve süreğen korkudur. Çoğu zaman çocuklukta, bazen yaşanmış bir mide virüsü ya da başkasının kusmasına tanık olunmasının ardından başlar. Çocuk, kusmanın kontrolü kaybetmek, rezil olmak ya da boğulmak anlamına geldiğini düşünür. Korkulan şey nadiren gerçekleşse de çocuk sürekli tetikte yaşar. Şehirdeki uzmanların listesine çocuk psikiyatrisi Ankara sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Bu korku günlük yaşamda nasıl görünür?
- Yemeklerini çok küçük porsiyonlara indirmek, belirli yiyeceklerden kaçınmak
- Son kullanma tarihlerini, yemeklerin pişip pişmediğini sürekli sormak
- Okulda hasta olan bir arkadaş duyulduğunda okula gitmek istememek
- Araba, otobüs ve uçak yolculuklarından kaçınmak
- Ellerini sık yıkamak, kapı kollarına dokunmamak
- Mide bulantısını sık sık kontrol etmek, "Midem bulanıyor mu?" diye sormak
- Partilere, lunaparka ve kalabalık ortamlara gitmek istememek
Neden çocuk psikiyatrisine başvurulmalı?
Emetofobi zamanla çocuğun beslenmesini, büyümesini ve sosyal yaşamını kısıtlayabilir. Bazı çocuklarda kilo kaybı ya da yetersiz beslenme görülür ve tablo bir yeme bozukluğuyla karışabilir. Sık el yıkama ve kontrol davranışları obsesif kompulsif bozukluğu düşündürebilir. Bu nedenle ayırıcı tanının dikkatle yapılması ve eşlik eden kaygı türlerinin belirlenmesi gerekir.
Değerlendirmede neler yapılır?
Çocuk psikiyatrisi değerlendirmesinde korkunun ne zaman ve nasıl başladığı, hangi durumlarda arttığı ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği ayrıntılı olarak sorulur. Çocuğun beslenme düzeni, kilosu ve büyümesi gözden geçirilir; gerekirse çocuk hekimiyle iş birliği yapılır. Ayrılık kaygısı, yaygın kaygı ve obsesif belirtiler araştırılır. Değerlendirmenin sonunda aileye korkunun nasıl sürdüğünü anlatan bir çerçeve ve tedavi planı sunulur.
Tedavi nasıl ilerler?
Bilişsel davranışçı terapi emetofobi tedavisinin temelidir. Çocuk, korktuğu durumlarla çok küçük ve kontrollü adımlarla yüzleşir: "kusma" kelimesini yazmak, çizgi film karakterlerinin mide bulantısı yaşadığı sahneleri izlemek, kaçındığı yiyecekleri az miktarda denemek, döner bir oyuncakta hafif baş dönmesi yaşamak gibi. Her adımda kaygının zamanla kendiliğinden azaldığını deneyimler. Kontrol ve güvence arama davranışları da aşamalı olarak azaltılır. Kaygının çok yoğun olduğu ve terapiye katılımın zorlandığı durumlarda ilaç tedavisi de konuşulabilir.
Aileler evde ne yapabilir?
- Çocuğun "Kusacak mıyım?" sorularına uzun güvencelerle değil, kısa ve sakin yanıtlarla karşılık verin.
- Kaçındığı yiyecekleri tamamen sofradan kaldırmak yerine küçük denemeleri destekleyin.
- Okulla iş birliği yaparak devamsızlığın uzamasını önleyin.
- Cesaretli her adımı fark edip söyleyin.
Gerçek bir mide hastalığı geçirdiğinde
Tedavi sürecinde çocuk mide virüsü gibi gerçek bir hastalık geçirebilir; bu durum aileleri tedirgin eder. Böyle dönemlerde sakin kalmak, kusmanın geçici ve atlatılabilir bir deneyim olduğunu yaşayarak görmesine fırsat tanır. Hastalık geçtikten sonra çalışmalara kaldığı yerden devam etmek, korkunun yeniden büyümesini önler.
Çankaya'dan randevu talebi
Çankaya'da yaşayan aileler iletişim sayfamızdan randevu talep edebilir. Çocuğun kaçındığı yiyecek ve durumların listesi ilk görüşmeyi kolaylaştırır.
Başka sorular
Çankaya'da kusma korkusu için ne zaman çocuk psikiyatrisine başvurmalıyım?
Korku çocuğun yemeklerini kısıtlamasına, kilo kaybına, okul devamsızlığına ya da sosyal etkinliklerden uzak durmasına yol açıyorsa değerlendirme için başvurmanız uygun olur.
Emetofobi kendiliğinden geçer mi?
Bazı hafif korkular yaşla azalabilir, ancak kaçınma davranışları korkuyu genellikle pekiştirir. Yoğun ve süren durumlarda tedavi belirgin fayda sağlar.
Kusma korkusu yeme bozukluğu mudur?
Hayır, ancak yemeği kısıtlamaya yol açabildiği için karışabilir. Değerlendirmede iki durum dikkatle ayırt edilir.
